Λόφος του Καστελίου: Εκεί που γεννήθηκε η πόλη των Χανίων

Λόφος του Καστελίου: Εκεί που γεννήθηκε η πόλη των Χανίων

Η ιστορία της αρχαίας Κυδωνίας, που ταυτίζεται με τη σύγχρονη πόλη των Χανίων, αποκαλύπτεται μέσα από τα εκπληκτικά ευρήματα των ανασκαφών στο λόφο Καστέλι.

Την πρώτη ανθρώπινη παρουσία στην κορυφή του λόφου Καστελιού, μαρτυρούν τα πολλά κυλινδρικά, λαξευμένα στον μαλακό βράχο, ορύγματα, που πιθανόν σχετίζονται με πασσαλόπηκτα κτίσματα (π.χ. καλύβες) έως την εγκαθίδρυση του πρώτου οργανωμένου μινωικού οικιστικού πυρήνα (3500 – 1900 π.Χ.) ο οποίος αναπτύχθηκε στο ίδιο λόφο, όχι τυχαία, καθώς η θέση δεσπόζει τόσο στο φυσικό λιμάνι όσο και στον χανιώτικο κάμπο.

Ακολούθησαν ηπαλαιονακτορική περίοδος (περίπου 1900-1700 π. Χ.) με τα λίγα -συγκριτικά με άλλες μινωικές περιόδους- ευρήματα, που όμως «μιλούν» για μια κοινωνία σε άνθιση, και η  νεοανακτορική περίοδος (1700-1450 π.Χ.), όταν ο χαρακτήρας των κέντρων έγινε πολύ πιο συγκεντρωτικός και γραφειοκρατικός, όπως δείχνει και ο μεγάλος αριθμός πήλινων πινακίδων της Γραμμικής Α΄ γραφής και σφραγισμάτων που έχει έρθει στο φως.

Συγκεκριμένα, έχουν βρεθεί 101 πινακίδες, 122 δισκία και 28 πρισματικά σφραγίσματα με συλλαβογράμματα και ιδεογράμματα, γεγονός που τοποθετεί τα Χανιά στη δεύτερη θέση ανάμεσα στα μινωικά κέντρα όσον αφορά στον αριθμό των παραπάνω πινακίδων και στην πρώτη όσον αφορά στα πήλινα δισκία.

Εκτός από τις  πινακίδες Γραμμικής Β γραφής που βρέθηκαν, το αρχαιολογικό εύρημα που ξεχωρίζει και αποτελεί ίσως το πολυτιμότερο έκθεμα του Αρχαιολογικού Μουσείου των  Χανίων, είναι το μοναδικό πήλινο σφράγισμα («Σφράγισμα του Δεσπότη»), που βρέθηκε σε λάκκο στην πλατεία Αγίας Αικατερίνης μαζί με κεραμική που χρονολογείται στα 1450 με 1420 π.Χ.

Η παράσταση που φέρει είναι μοναδική στη μινωική τέχνη:

Πολυώροφο κτιριακό συγκρότημα καταλαμβάνει παραθαλάσσιο λόφο, με λιμένα με βραχώδη και απότομη ακτή (τοπίο ταυτόσημο με το λόφο του Καστελιού), ενώ κέρατα καθοσιώσεως (ιερά μινωικά σύμβολα) κοσμούν τις στέγες, στη μεσαία και υψηλότερη από τις οποίες κυριαρχεί η μορφή νέου άνδρα με δόρυ ή ράβδο στο προτεταμένο δεξί χέρι.

Η δεσποτική του στάση ανάμεσα σε σύμβολα όπως τα παραπάνω τονίζει τον ιερό χαρακτήρα της σκηνής.

Το «Σφράγισμα του Δεσπότη» αποδεικνύει κατά τους αρχαιολόγους την σπουδαιότητα που είχε ο συγκεκριμένος λόφος του Καστελίου, για την ιστορία της πόλης των Χανίων, καθώς εκεί φέρεται να γεννήθηκε, να άκμασε και να συνέχισε την πορεία αδιάσπαστα στο πέρασμα των αιώνων, η πόλη!  

(Στοιχεία από παρουσίαση που έκανε στο αμφιθέατρο του Μουσείου Ακρόπολης η διευθύντρια των ερευνών, ΓΓ του υπουργείου Πολιτισμού Μαρία Ανδρεαδάκη – Βλαζάκη